Literaki - graj za darmo online

Literaki to polska nazwa gier, w których z płytek z literami układa się słowa na planszy pełnej premii; słownik SJP.PL opisuje swoją listę wyrazów jako przeznaczoną „do gier typu literaki, skrable”. Pierwowzorem jest gra Scrabble®, którą wymyślił nowojorski architekt Alfred Mosher Butts. Na początku lat trzydziestych, w czasie wielkiego kryzysu, został bez pracy i chciał połączyć szczęście z umiejętnościami, a anagram z krzyżówką. Gra nazywała się najpierw Lexiko, w 1938 roku dostała planszę, a w 1948 roku prawa przejął James Brunot, który uprościł zasady i nadał jej dzisiejszą nazwę.

W Polsce gra przyjęła się na dobre w 1986 roku, gdy młodzieżowy tygodnik „Razem” wydrukował zasady dostosowane do polszczyzny wraz z planszą do wycięcia. Od turnieju w Poznaniu w listopadzie 1987 roku gra się zestawem stu płytek bez Q, V i X, a w maju 1997 roku powstała Polska Federacja Scrabble. W 2002 roku serwis Kurnik udostępnił wersję internetową pod nazwą Szkrable, ale po groźbie kroków prawnych ze strony właściciela praw musiał ją zmienić, i tak powstały internetowe Literaki z własnymi zasadami. Wiele osób szuka tej gry także pod spolszczoną nazwą skrable: gra jest ta sama, inna jest tylko pisownia. Znak towarowy Scrabble należy do firmy Mattel, a w USA i Kanadzie do Hasbro; nasze Literaki online są niezależną grą i nie mają związku ani z tymi firmami, ani z serwisem PlayOK, dawniej Kurnik. Liczą punkty według zasad internetowych Literaków, które od klasycznych zasad Scrabble różnią się kolorowymi płytkami, inną planszą i limitem wymian. Sama nazwa i zasady Literaków należą do domeny publicznej. Zagrasz z komputerem na trzech poziomach, z polskim słownikiem, za darmo i bez rejestracji.

Siedem płytek, plansza pełna premii: zasady gry w literaki online

W naszych Literakach gra toczy się w dwie osoby, Ty przeciwko komputerowi, na planszy 15 na 15 pól. W woreczku leży 100 płytek: 98 z literami oraz dwa blanki. Dziewięć polskich liter ze znakami diakrytycznymi, od Ą po Ż, ma własne płytki i liczy się jako osobne litery, a Q, V i X w zestawie nie ma wcale. Wartość litery zdradza kolor płytki: żółte (A, E, I, N, O, R, S, W, Z) są warte punkt, zielone (C, D, K, L, M, P, T, Y) dwa, niebieskie (B, G, H, J, Ł, U) trzy, a czerwone (Ą, Ć, Ę, F, Ń, Ó, Ś, Ź, Ż) pięć. Na początek każdy dobiera siedem płytek na swój stojak, a licznik na pasku pokazuje, ile jeszcze zostało w woreczku.

• Pierwsze słowo: musi przykryć gwiazdę na środku planszy i mieć co najmniej dwie litery. Gwiazda leży na czerwonym polu, więc czerwona płytka liczy się na niej potrójnie, ale słowa gwiazda nie podwaja.
• Układanie: wszystkie płytki jednego ruchu leżą w jednym rzędzie albo w jednej kolumnie i razem z tymi, które już są na planszy, tworzą słowo bez przerw, czytane od lewej do prawej lub z góry na dół. Od drugiego ruchu każde nowe słowo musi stykać się z płytką leżącą na planszy, a każde słowo, które przy okazji powstaje w poprzek, też musi być poprawne.
• Kolorowe pola: płytka położona na polu swojego koloru liczy się potrójnie, żółta za 3, zielona za 6, niebieska za 9, a czerwona za 15 punktów. Na polu innego koloru zachowuje zwykłą wartość.
• Punkty: słowo jest warte tyle, ile suma jego liter razem z premiami kolorów. Dopiero potem pola 2X i 3X mnożą całe słowo, a dwa takie pola w jednym słowie mnożą się przez siebie, więc dwa razy 2X daje wynik cztery razy wyższy. Premie działają tylko na płytki, które trafiają na swoje pola w tym ruchu. Za wyłożenie wszystkich siedmiu płytek naraz dostajesz 50 punktów, doliczanych po premiach; polscy gracze nazywają taki ruch siódemką, a gra kwituje go napisem „Wszystkie płytki! +50”.
• Blanki: pusta płytka zastępuje dowolną z 32 liter polskiego alfabetu, którą wybierasz przy kładzeniu, i zachowuje ją do końca partii. Jest biała i nie daje punktów, więc żadne kolorowe pole jej nie potraja, choć pole 2X albo 3X pod nią i tak mnoży słowo. W gwarze scrabblistów blank bywa nazywany mydłem.
• Słownik: w sprawie dozwolonych słów zasady internetowych Literaków odsyłają do reguł SJP.PL, a lista słów naszej gry pochodzi właśnie z tego słownika: wszystkie formy odmiany tak, ale nazwy własne, skróty, przedrostki i słowa z łącznikiem albo apostrofem już nie. Jeśli słowa nie ma na liście, gra odrzuca ruch po naciśnięciu „Połóż”; kary nie ma, a płytki czekają na planszy na poprawkę.
• Wymiana i pas: zamiast układać, możesz wymienić dowolną liczbę płytek, o ile w woreczku zostało jeszcze co najmniej siedem, ale najwyżej trzy razy w partii; ile wymian Ci zostało, gra pokazuje, gdy wybierasz płytki do oddania. Możesz też po prostu spasować. Ani jedno, ani drugie nie przynosi punktów.
• Koniec: gdy woreczek jest pusty i ktoś wyłoży ostatnią płytkę, partia literaków się kończy. Ten gracz dostaje punkty za płytki, które zostały przeciwnikowi, a przeciwnik je traci. Jeśli obie strony dwa razy z rzędu spasują, jak przewidują zasady Literaków, każda odejmuje sobie wartość swoich płytek. Wygrywa wyższy wynik, a równy oznacza remis.
• Poziomy: Literaki mają trzy poziomy, Łatwy, Normalny i Trudny, a zasady są na nich takie same; zmienia się tylko siła komputera. Układa on wyłącznie popularne słowa, ale na łatwym poziomie częściej sięga po słabszy ruch, a na trudnym prawie zawsze po jeden z najlepszych.

W Literaki online grasz myszą lub palcem: płytki przeciągasz na planszę albo dotykasz najpierw płytki, a potem pola. Dopóki ruch nie jest zatwierdzony, przycisk „Połóż” pokazuje już jego punkty, „Cofnij” zbiera luźne płytki z powrotem na stojak, a „Wymieszaj” przetasowuje Twoje litery, żeby łatwiej dostrzec nowe słowa. Pierwszą partię zaczynasz Ty, potem rozpoczynacie na zmianę. Kilka sposobów na wyższy wynik w literakach:

• Kolor do koloru: zanim wybierzesz miejsce, porównaj kolory płytek z kolorami pól. Niebieskie J na niebieskim polu daje 9 punktów, czerwone Ż na czerwonym aż 15, a ta sama litera na polu innego koloru tylko swoją zwykłą wartość.
• Premia dwa razy: płytka na polu premiowym liczy się w każdym słowie, do którego należy. Czerwona litera na czerwonym polu, która zamyka jednocześnie słowo poziome i pionowe, przynosi 15 punktów w każdym z nich.
• Dwuliterówki: krótkie słowa takie jak NA, DO, ŻE czy OŚ pozwalają ułożyć wyraz równolegle do leżącego i stworzyć kilka słów jednym ruchem. Wiele z nich, jak AŻ, JĄ, TĘ czy ÓW, pomaga przy tym pozbyć się drogiej litery.
• Dobre litery na później: A, I, E, O, N, R, S, W i Z pasują do mnóstwa polskich słów i końcówek. Kto nie wydaje ich wszystkich naraz, częściej ma szansę wyłożyć komplet i zgarnąć 50 punktów.
• Oszczędzaj blanka: szkoda go na kilka punktów, zwłaszcza że kolorowe pola go nie potrajają. Najwięcej daje wtedy, gdy pomaga Ci wyłożyć wszystkie siedem płytek.
• Trzy wymiany na partię: gdy masz same spółgłoski albo kilka ciężkich liter naraz, wymiana opłaca się zwykle bardziej niż chude słówko. Masz ich jednak tylko trzy, więc nie zużywaj ich na drobne kłopoty.
• Niczego nie otwieraj: słowo, które toruje drogę do pola 3X, zaprasza komputer do wielkiego ruchu. Patrz, dokąd prowadzą Twoje litery.
• Licz na finiszu: gdy woreczek jest pusty, płytki zostawione na stojaku działają przeciwko Tobie. Kto pierwszy opróżni stojak, zgarnia dodatkowo punkty za resztki rywala.

Mało Ci słów? Pięć gier dla tych, którzy lubią coś układać

Jeśli po literakach nadal najlepiej bawisz się, budując z liter, kolejne wyzwanie czeka tuż obok:

• Krzyżówka: zamiast losowanych płytek jak w literakach dostajesz określenia. Każde odgadnięte hasło użycza liter wyrazom, które je przecinają.
• Krzyżówka panoramiczna: określenia mieszczą się w samym diagramie, mały trójkąt pokazuje, w którą stronę biegnie odpowiedź, a na koniec z zaznaczonych kratek wyłania się hasło.
• Wisielec: odgadujesz ukryte słowo litera po literze, zanim rysunek szubienicy z ludzikiem będzie gotowy. Polskie znaki są tu osobnymi literami, więc A nie odsłania Ą.
• Rummikub: jak w literakach dokładasz ze swojego stojaka na wspólny stół, tylko liczby zamiast liter, i możesz nawet przebudowywać wyłożone serie i grupy.
• Domino: kamienie dostawiasz do tych, które już leżą, ale zgadzać muszą się oczka, a nie litery.